Türk Milletinin Teknoloji ile İmtihanı: Efendisi miyiz, kölesi mi?

Yer yer teknoloji editörlerinin bile gelişmeleri yakalayamadığı bir çağdayız. Peki, Türk milleti bu hızdan nasibini aldı mı? İtiraf edeyim, bu yazıya hiçbir giriş bulamadım. Konunun içinde her durum Arapsaçı misali birbirine bağlı.  Teknoloji… Artık teknoloji için dönem kavramları bile değişti. Eskiden yıllara yayılan gelişmeler, şimdi aynı yıl içinde yaşanıp modası bile geçebiliyor. Bilgisayarından telefonuna, tabletinden televizyonuna, internet teknolojilerinden akıllı ev sistemlerine… Doğruya doğru, bu ışık hızındaki gelişmeler baş döndürüyor; ben 2022'de ipin ucunu kaçırdım. Yeni teknolojilere yabancı olduğumu söyleyebilirim, fakat durum öyle bir hâl aldı ki az önce de bahsettiğim gibi editörler bile bunları takip edemiyor bazen. Bir teknoloji duyuyorsunuz ve araştırmaya koyulduğunuzda en önde gelen sayfalar bile yer yer mevzubahis konunun içeriğini üretmemiş oluyor. Türk milletinin konuyla alakalı bağını incelerken teknik yeterliliğe bakmak ahmaklık olur. Burada inceleyeceğimiz husus, son tüketiciye sunulan yeni teknolojilerin, insanımızın haberinin olması ve bunu hayatında uygulayıp uygulamaması. Bence bu tür gelişmelere her insan ayda bir iki kez göz gezdirmeli, ihtiyacına yönelik olanları inceleyip yaşantısına entegre etmeli.  Şu anda pek çoğumuzun teknoloji ile münasebeti sosyal medya mecralarından öteye gidemiyor ne yazık ki. Nerede, insanlara telefonu hangi maksatla kullanıyorsunuz diye sorsam genelde aldığım cevap sosyal medya ve mesajlaşma oluyor. Sosyal medyanın bizim teknolojik içerik tüketimimizdeki yeri aşikâr. Lakin bu, bir başka yazının konusu. Gelelim “teknolojinin” nimetlerine… Kaçımız telefon kullanımını bir gazete veyahut e-kitap okumak üzerine yoğunlaştırıyor? Kaçımız internette merak ettiği hususu derinlemesine araştırıyor? Kaçımız cihazlar arası medya ve dosya aktarımında WhatsApp dışındaki, daha hızlı ve kaliteden ödün vermeyen aktarım çözümlerini kullanıyor? Kaçımız bulut uygulamalarına PDF, fotoğraf, müzik gibi dokümanlardan oluşan e-arşivler oluşturuyor? Bu listeye hayatımızı kolaylaştıracak fakat yararlanmadığımız, eski veya yeni pek çok teknoloji eklenebilir. Lakin bu sualin sorgusunu doğrudan son kullanıcıya da yapmak kanımca yanlış: Teknolojik içerik üreticiliği yapan yazılı ve dijital mecralardan kaç tanesi; günlük hayata uygulayabileceğimiz basit, bir o kadar ya yaşantımızı kolaylaştıran güncellemeleri; teknik anlatımdan uzak, sade bir dil ile karşımıza sunuyor? Önce bunu sormak lazım. Aynı Servet-i Fünun'da “sanat için sanat” anlayışı ile hareket ediliyorsa günümüzde de teknoloji kanalların pek çoğu “teknoloji için teknoloji” anlayışı ile hareket ediyor. Bu, kütüphanesi ve kitapevleri olmayan bir toplumu okumamakla suçlamak gibi bir şey olur.  2025'in ilk yarısının verilerine göre Iphone, Türkiye'de en çok telefon satan marka. Iphonelarda giriş ve orta segment telefonlar yoktur, bütün modeller “amiral gemisi” olarak nitelendirilen üst seviye telefonlardır. Bu satış verilerini incelemek adına telefonu alan kitleyi iki gruba ayırmak istiyorum. İlk grup; son telefonunu en az dört sene önce almış, artık telefonu ihtiyaçlarına cevap vermeyen ve telefonunun miadı dolanlar. Bu grubun başımın üstünde yeri var, uzun kullanım süresini göz önünde bulundurarak üst seviye bir telefon almaları bence gayet tabii. Gelelim ikinci gruba… Bu grup, hâlihazırda zaten amiral gemisi kullanan ve kullandığı model sadece bir iki model eskidiği hâlde yenisi ile değiştirenler. Bu gruptan da kararına saygı gösterdiğim, içerik üreticilerini ayırıyorum. Neticede tanıtılan yeni modellerde ihtiyacı doğrultusunda sunulan ve genelde son kullanıcıya hitap etmeyen gelişmeler; onların model değiştirmelerindeki etken, bu da takdir edersiniz ki çok doğal. Peki, ikinci grubun geride kalanları mı? İşte o “cenah” sırf sosyal medya kullandığı hâlde içlerindeki “lüks algısı” gereği buldukları ilk fırsatta -ki genelde çıkar çıkmaz oluyor- telefonunu değiştirenler. Bu tabirim elbette birçoklarının bam teline basmış olabilir. Sırf 2025'in altı aylık periyodundan bunları çıkarmak yanlış olur, elimize birkaç veri daha lazım: Önceki yıllarda açıklanan telefonların model model satış rakamları. 2024, 2023 ve hatta 2022'yi incelediğimizde tahmin edebileceğiniz üzere satılmış cihazlarda tepede “Elmanın o seneki modelleri” ve diğer markaların amiral gemileri bulunuyor. Bu da bahsettiğim cenahın büyüklüğünü ispat eder nitelikte.  Türkiye'de orta ve giriş seviyesi telefon kullanan insanlar telefonlarını uzun sürelerde değiştirirken üst seviye telefon kullananlarda değişim çok daha kısa sürelerde. Fıkra bu kadar, başlığa gelecek olursak “Efendisi miyiz, kölesi mi?”. Takdir sizin. Haber Merkezi